บทความ

ประสบการณ์ CSA ในประเทศไทย :โครงการผักประสานใจ ผู้ผลิต เพื่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม

by twoseadj @August,05 2010 19.13 ( IP : 222...137 ) | Tags : บทความ
  • photo  , 400x233 pixel , 29,355 bytes.
  • photo  , 165x96 pixel , 14,437 bytes.
  • photo  , 165x96 pixel , 7,594 bytes.
  • photo  , 165x96 pixel , 12,780 bytes.

เขียนโดย คุณระวีวรรณ ศรีทอง ผู้ประสานงานผักประสานใจ

จุดเริ่มต้น CSA

จากปัญหาที่เกิดขึ้นในภาคการผลิต การบริการและการบริโภคในระบบอุตสาหกรรม ภายใต้ลัทธิทุนนิยม โดยเฉพาะประเด็นเรื่องอาหารและสิ่งแวดล้อม โดยที่ภาคการเกษตร  ถูกควบคุมโดยกลุ่มทุนขนาดใหญ่  ที่เข้ามามีส่วนกำหนดและชี้นำนโยบาย ในกลุ่มประเทศมหาอำนาจ  ส่งผลให้เกษตรกรสูญเสียอิสรภาพ และอำนาจในการกำหนดรูปแบบการผลิต ในแบบวิถีของตนเอง สูญเสียการควบคุมพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ รวมไปถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นกับสิ่งแวดล้อมในธรรมชาติที่เสื่อมโทรมจากการใช้เครื่องจักรขนาดใหญ่  และจากการใช้สารเคมีในกระบวนการผลิต  อาหารมีการปนเปื้อนสารพิษ  การใช้พลังงานในการขนส่งอาหารมาจากที่ไกลๆ ปริมาณขยะที่ใช้บรรจุหีบห่อ เพื่อยืดอายุของอาหาร ที่ต้องนอนรอผู้ซื้อในชั้นวางสินค้า  สิ่งเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมโดยตรง และ ระบบความสัมพันธ์ที่มนุษย์มีต่อกัน ความเคารพต่อธรรมชาติ  และกฎของธรรมชาติ  รวมถึงความเป็นธรรมในสังคม ล้วนถูกละเมิด ด้วยกลไกโครงสร้างในระบบเศรษฐกิจแบบเงินเป็นใหญ่ ที่กระตุ้นให้คนบริโภคมากๆ ผ่านกลไกตลาด เพื่อหวังผลตอบแทนเดียวคือ กำไรสูงสุด

การพยายามกู้วิกฤตระบบ เศรษฐกิจที่มุ่งเน้นความสัมพันธ์ และความเป็นธรรมต่อสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ร่วมกันในสังคม ทั้งคน สัตว์ และธรรมชาติ  ตลอดจนการเคารพในกฎของธรรมชาติ การไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม การลดปริมาณการใช้พลังงานในการผลิตอาหารที่ต้องนำส่งมาจากที่ไกลๆ  และการกลับคืนสู่ธรรมชาติ โดยฟื้นฟูสภาพแวดล้อมด้วยการผลิตอาหารในระบบที่เป็นมิตรต่อคน และสิ่งแวดล้อม  เป็นเวลากว่า 30 ปี ที่ได้ก่อเกิดการพัฒนาแนวความคิด และรูปแบบในระบบเศรษฐกิจที่เกื้อกูลกัน ขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง และค่อนข้างหลากหลาย ทั้งในทวีปยุโรป อเมริกาเหนือ และเอเชีย  การก่อกำเนิดแนวความคิดนี้  ทำให้เกิดกระแสของกลุ่มผู้บริโภค ที่ตื่นตัว หันไปให้การสนับสนุนการผลิตในระบบเกษตรอินทรีย์  ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม  ในแถบอเมริกาเหนือ ใช้คำว่า “Community Supported Agriculture” ส่วนในญี่ปุ่น เรียกระบบนี้ว่า“teikei” ซึ่งทั้งสองรูปแบบ ต่างมีความเหมือนกันคือ เป็นความพยายามที่จะร่วมมือกันของทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภค ที่มาจับมือกัน เพื่อผลิตอาหารที่ดี ภายใต้ระบบความสัมพันธ์ที่ดี และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

ในประเทศไทย ประมาณ ปี พ.ศ. 2542  สวนดวงตะวัน ที่ดำเนินงานโดย นายดิสทัศ โรจนลักษณ์ เป็นผู้จัดการฟาร์ม  รับเอาแนวคิดนี้มาจากอเมริกา และญี่ปุ่น โดยมีหน่วยงานอาสาสมัครญี่ปุ่น (JVC)  เข้ามาร่วมก่อตั้งและพัฒนาระบบ CSA นี้ เป็นครั้งแรกอย่างเต็มรูปแบบ  ภายใต้แนวคิด ที่ว่า ผู้ผลิตกับผู้บริโภคมาร่วมมือกัน อุ้มชูระบบเกษตรกรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม โดยผู้บริโภคเป็นผู้ลงทุนด้านตัวเงิน ผู้ผลิต หรือเกษตรกรเป็นเจ้าของที่ดินและปัจจัยการผลิต โดยเกษตรกรต้องคำนวณต้นทุนและค่าใช้ ต่างๆ รวมไปถึงเงินยังชีพตลอดฤดูกาลผลิต ให้ออกมาเป็นเงินที่สามารถเฉลี่ยได้ว่าผู้บริโภคจะร่วมลงทุนเป็นจำนวนเงินเท่าไหร่ เมื่อถึงเวลาเก็บเกี่ยว ผลผลิตที่ได้มาทั้งหมด ก็นำมาแบ่งปันกัน ไม่ว่าจะเป็นพืชผัก หรือผลไม้ที่มีอยู่ในฟาร์ม

ต่อมาในปี พ.ศ. 2544 หน่วยอาสาสมัครแคนาดา มีแนวคิดที่จะพัฒนารูปแบบเศรษฐกิจที่เหมาะสมกับสภาพสังคมไทย ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสังคมเกษตรกรรม โดยให้ความสนใจกับการนำระบบ  CSA  Community Supported Agriculture มาใช้  ซึ่งในปัจจุบัน มีเกษตรกรรายย่อยที่ปรับเปลี่ยนวิถีการผลิตมาเป็นเกษตรอินทรีย์และอยู่ได้ด้วยระบบเศรษฐกิจแบบพอเพียง กระจายตัวอยู่ในพื้นที่ต่างๆ  เพื่อเป็นการเปิดช่องทางให้ผู้บริโภคได้เข้าถึงอาหารที่ดี และมีส่วนสนับสนุนกลุ่มผู้ผลิตที่เป็นเกษตรกรรายย่อย ก่อให้เกิดความร่วมมือ ในการแก้ไขปัญหาทางด้านการเกษตรและสิ่งแวดล้อม ที่กำลังเกิดวิกฤตอยู่ในขณะนี้ จึงได้จัดทำโครงการพัฒนาระบบ CSA ในสังคมไทยขึ้น โดยรับอาสาสมัคร ที่เป็นคนไทยมารับผิดชอบโครงการ โครงการผักประสานใจ ผู้ผลิต เพื่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม

สืบเนื่องจาก นางระวีวรรณ ศรีทอง ซึ่งเคยเป็นอาสาสมัครแคนาดา  เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2546  ได้เริ่มนำแนวความคิด CSA มาทดลองทำภายใต้ชื่อ “โครงการผักประสานใจผู้ผลิตเพื่อผู้บริโภคและสิ่งแวดล้อม”  เพื่อต้องการทดลองหารูปแบบการจำหน่ายผลผลิตเกษตรอินทรีย์ ที่เหมาะสมกับกลุ่มผู้ผลิต เริ่มต้นจากฟาร์มของตนเองโดยความร่วมมือกับผู้บริโภคที่มีความสนใจเรื่องสุขภาพและสิ่งแวดล้อม จาก สมาชิก 10 รายในปีแรก ขยับมาเป็น 20 รายในปีที่ 2 ประกอบกับการที่สวนดวงตะวันปิดตัวลงจึงมีสมาชิกบางส่วนโอนมาเป็นสมาชิกกับโครงการนี้ต่อ

ก่อนหน้านั้น นางระวีวรรณ เคยมีประสบการณ์ในด้านการส่งเสริมการตลาดให้กับชมรมผู้ผลิตเกษตรอินทรีย์สุพรรณบุรีซึงผลิตพืชผักอินทรีย์จำหน่ายเป็นหลักมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2542  โดยทำการตลาดให้กับกลุ่มเกษตรกรในหลากหลายรูปแบบ เช่น การจำหน่ายผลผลิตผ่านตัวแทนบริษัท จำหน่ายให้กับร้านค้าปลีก จำหน่ายตรงให้โรงเรียน รวมไปถึงการส่งออกไปต่างประเทศ  เป็นต้น  ถึงแม้จะมีการส่งตรงไปที่โรงเรียนบ้าง  แต่ปัญหาที่พบคือปริมาณการรับซื้อไม่มากพอกับค่าใช้จ่าย โดยเฉพาะค่าขนส่ง ประกอบกับเวลาเกิดภัยธรรมชาติฝนตกหนัก หรือฝนแล้ง พืชผักมักเกิดความเสียหายได้ง่าย  เกษตรกรยังคงเป็นผู้รับภาระความเสี่ยง และความเสียหายนี้แต่เพียงลำพัง  รวมถึงวิธีการจำหน่าย เกษตรกรลงทุนเป็นเงินสด แต่เวลาจำหน่ายกลับได้รับเป็นเงินเชื่อ สรุปบทเรียนได้ว่า ถึงแม้เกษตรกรจะทำการผลิตภายใต้ระบบเกษตรอินทรีย์ และมีมาตรฐานมารับรองผลิตผลของตนก็ตาม เกษตรกรก็ยังเป็นฝ่ายเสียเปรียบ ผู้ซื้ออยู่ดี เพราะถึงอย่างไร การจำหน่ายยังอยู่ภายใต้กลไกการค้าที่เป็นกระแสหลัก เกษตรกรเป็นผู้รับภาระค่าใช้จ่าย ทั้งต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อมที่เสียไป และต้องฟื้นฟูกลับคืนมา และค่าใช้จ่ายต่างๆที่เป็นการยังชีพตามความจำเป็น ซึ่งไม่เพียงพอต่อการดำเนินชีวิต

ด้วยเหตุดังกล่าว ในปี พ.ศ. 2548 นางระวีวรรณ จึงได้ถ่ายโอน สมาชิกโครงการผักประสานใจฯ ให้กับกลุ่มเกษตรอินทรีย์ดำเนินการต่อ เพราะจากประสบการณ์ที่ทดลองทำมาก่อน 2 ปี ทำให้มองเห็นว่า ระบบ CSA นี้ สามารถช่วยเหลือ และสนับสนุนให้เกษตรกรยังคงดำรงวิถีชีวิตอยู่ในภาคเกษตรกรรมได้อย่างแท้จริง

หลักการและแนวคิด

โครงการผักประสานใจฯ ยังคงยึด แนวคิดและหลักการไม่แตกต่างไปจาก ระบบ CSA ที่ทำกันในต่างประเทศแต่ประการใด หลักการสำคัญได้แก่

1.แก้ไขปัญหาเรื่องความมั่นคงด้านอาหาร โดยมุ่งเน้นที่ระบบเศรษฐกิจอาหารท้องถิ่น เป็นปัจจัยหลัก ที่เน้นให้ผู้ผลิตและผู้บริโภคหันมาให้ความสนใจต่อปัญหาของตนเอง โดยเฉพาะเรื่องอาหารที่ตนบริโภค  เชื่อมโยงไปถึงชุมชน คน  และสิ่งแวดล้อม  ไปจนถึงการลดปริมาณขยะและลดการใช้พลังงาน
2. การมีส่วนร่วมในความรับผิดชอบต่อภาระความเสี่ยงภัยที่เกิดขึ้นจากผลิตของผู้บริโภค ยามเกิดปัญหาในการผลิตจากภัยธรรมชาติ โดยที่ผู้บริโภคต้องยอมรับสภาพผลผลิตที่ได้ เมื่อมีความเสียหายเกิดขึ้นในกระบวนการผลิต

3.การนำผู้บริโภคเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งที่ร่วมเรียนรู้วิถีแห่งเกษตรกรรม ในชุมชนเของเกษตรกรที่เป็นผู้ผลิต ทำให้ทั้ง 2 ฝ่ายต่างเรียนรู้ทำความเข้าใจปัญหา ของกันและกัน โดยการจ่ายเงินลงทุนล่วงหน้า ให้แก่เกษตรกรซึ่งเป็นเจ้าของที่ดินและปัจจัยการผลิตต่างๆ แต่ผลผลิตที่ได้ ทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภคต่างเป็นเจ้าของร่วมกัน

4.ทั้งผู้ผลิต และผู้บริโภค ต่างมีกิจกรรมที่ต้องทำร่วมกัน เช่น การประชุมพบปะ พูดคุยกัน และการที่ผู้บริโภคลงมาเยี่ยมที่ฟาร์ม เพื่อสานสร้างความสัมพันธ์ และความเข้าใจอันดีต่อกัน บนฐานของอำนาจที่สมดุลกัน

5.การแบ่งรับภาระค่าใช้จ่าย ในการขนส่งร่วมกัน และรับภาระค่าขนส่งส่วนเกินเอง ของสมาชิก

รูปแบบและการจัดการ

ด้วยเหตุที่กลุ่มเกษตรกรที่ทำการผลิตภายใต้ชื่อ  “โครงการผักประสานใจ ผู้ผลิต เพื่อผู้บริโภค และสิ่งแวดล้อม” นั้น เป็นกลุ่มเกษตรกรรายย่อย  ที่อ่านหนังสือไม่ออก เขียนหนังสือไม่ค่อยได้ จึงจำเป็นต้องมีพี่เลี้ยงคอยช่วยเหลือ อีกทั้งยังเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ ที่มีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย อยู่อย่างพอเพียง จึงเป็นเรื่องง่ายที่นำระบบ CSA นี้ เข้าไปใช้

ในเบื้องต้น ทางโครงการฯยังคงรับทำหน้าที่ในด้านเอกสาร การจดบันทึก ข้อมูลต่างๆ ให้ รวมทั้งการควบคุมปริมาณการวางแผนการผลิต  การควบคุมดูแลคุณภาพ  การจัดส่ง ตลอดจนการประสานงานกับกลุ่มผู้บริโภคที่เป็นสมาชิก  ต่อมาเมื่อกลุ่มเริ่มทำการผลิตมาได้สักระยะหนึ่ง ก็เริ่มมีการพัฒนา และเรียนรู้ ที่จะบริหารจัดการเอง เท่าที่จะสามารถทำได้ อาทิเช่น การจดบันทึกปริมาณผักที่เกษตรกรแต่ละรายผลิต และนำมาส่งให้กลุ่ม การประชุมวางแผนการผลิต การจดบันทึกรายรับ-จ่าย ของกลุ่ม การทำบัญชีรับ-ส่งผักของกลุ่ม การทำข้อมูลบันทึกการส่งผักให้สมาชิกในแต่ละสัปดาห์ เป็นต้น

นอกจากนี้ ทางกลุ่มยังได้มีการ บริหารในระบบกลุ่ม คือมีการหักเงินรายได้ เป็นเงินออม ฝากไว้ทีกลุ่มเพื่อไว้สำหรับใช้หนี้ และเป็นเงินทุนสำรองให้กับครอบครัว โดยทางโครงการจะจัดทำเป็นบัญชีรายรับให้กับเกษตรกรแต่ละราย และสรุปเป็นรายเดือน และแจ้งให้แก่เกษตรกรได้รับทราบ ซึ่งในรอบปี 2551 เกษตรกร มีเงินออมรวมกันทั้งกลุ่มเป็นจำนวนเงินทั้งสิ้น 121,470 บาท จากจำนวนเกษตรกรทั้งสิ้น 8 ครอบครัว และเป็นเงินรายได้ที่ได้จากการผลิตผักส่งให้แก่สมาชิกในรอบปี 2551 อีกเป็นจำนวนเงิน 485,880.บาท เฉลี่ยเกษตรกรมีรายได้ตกคนละ 60,735. บาทต่อปี

ทุกวันนี้ เกษตรกรสามารถที่จะประชุมวางแผนการผลิตกันเอง มีระบบตรวจสอบคุณภาพ การคัดคุณภาพ และมีการบรรจุหีบห่อที่เน้นการลดปริมาณขยะ มีการใช้วัสดุจากธรรมชาติมาห่อผัก และการนำถุงพลาสติกกลับมาใช้ใหม่  นอกจากนี้ยังมีการจดบันทึกทำบัญชีของกลุ่มได้เอง ซึ่งเป็นการทำควบคู่ไปกับทางโครงการเพื่อเป็นการตรวจเช็ค ความถูกต้อง ในการรับ-จ่ายเงินระหว่างกลุ่มเกษตรกรกับโครางการ มีการประสานงานระหว่างพี่เลี้ยงหรือผู้ประสานงานกับกลุ่มเกษตรกร แต่ถึงอย่างไรก็ตาม ทางกลุ่มเกษตรกรเองก็ยังมีข้อจำกัดอยู่อีกมาก อาทิเช่น การเดินทางเข้าเมืองเพื่อไป เบิกจ่ายเงิน ด้วยเพราะชุมชนเกษตรกรอยู่ห่างไกลเมืองมาก และไม่ค่อยปลอดภัยที่จะถือเงินจำนวนมาก ด้วยเกรงว่าหากเกิดความผิดพลาดมาจะรับผิดชอบไม่ไหว จึงยังคงให้ทางโครงการเป็นผู้ดูแลรับผิดชอบเรื่องการเบิกจ่ายเงิน ให้กับทางกลุ่มอยู่ รวมทั้งการติดต่อประสานงานกับสมาชิกในโครงการฯ ด้วยเพราะระบบการสื่อสารในชุมชนยังไม่ดี ติดต่อยาก จึงไม่สะดวกที่จะประสานโดยตรงไปยังสมาชิก

ในทางด้านสมาชิกที่เป็นผู้บริโภค จากจุดเริ่มต้นของโครงการ ปีที่ 1 มีสมาชิกเพียง 10 ราย มาในปัจจุบันมีสมาชิกมากกว่า 80 ราย ซึ่งทางโครงการได้มีการคำนวณเงินทุนที่ครอบคลุม ค่าใช้จ่ายโดยเฉพาะค่าขนส่ง อยู่ ที่จำนวนสมาชิกที่เป็นผู้บริโภค ไม่น้อยกว่า 100 ราย โดยมีกำลังการผลิตภายในกลุ่มสมาชิกที่เป็นผู้ผลิตจำนวน 10 ครอบครัว อยู่ที่ สัปดาห์ละ 300 ถึง 350 กิโลกรัม ต่อสัปดาห์ โดยคิดเฉลี่ยในอัตราการส่งผักให้กับสมาชิกที่เป็นผู้บริโภค ในสัปดาห์ละ 3 กิโลกรัม ในราคา 250 ต่อสัปดาห์ ซึ่งในที่นี้ แบ่งเป็น ค่าผัก กก.ละ 50 บาท ค่าขนส่ง 60 บาทต่อครั้ง และ 40 บาทต่อชุด เป็นค่าบริหารจัดการโครงการ ซึ่งจำนวนเงินดังกล่าว เป็นความตกลงร่วมกันของทั้งสองฝ่าย

นอกจากนี้ ทางโครงการยังมี การทำจดหมายข่าว เพื่อเป็นสะพานเชื่อมระหว่างเกษตรกรผู้ผลิต กับสมาชิกที่เป็นผู้บริโภค ในการแจ้งข้อมูลข่าวสารต่างๆ ให้แก่ผู้บริโภคได้รับรู้ สภาพความเคลื่อนไหวในพื้นที่ของเกษตรกร รวมทั้งให้ข้อมูลด้านการบริโภค การให้ความรู้แนะนำพืชผักที่สมาชิกไม่คุ้นเคย เพื่อนำไปประกอบอาหาร ซึ่งผู้บริโภคต้องมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตนเองเป็นอย่างมาก ต้องบริโภคพืชผักตามฤดูกาลมากขึ้น  คำนึงถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับสิ่งแวดล้อมในขณะที่ตนเองบริโภค

ปัญหาและอุปสรรค

1.สมาชิกที่เป็นผู้บริโภค ยังขาดการรวมกันเป็นกลุ่ม ด้วยเพราะสภาพสังคมเมือง ทำให้สมาชิกกระจายตัวกันอยู่ ค่อนข้างห่างไกลกัน ทำให้ยากต่อการจัดการให้เป็นกลุ่มก้อนได้

2.ระยะทางจากฟาร์มเกษตรกร อยู่ห่างไกลชุมชนเมือง ทำให้ปัจจัยในด้านการขนส่ง ที่ต้องอาศัยน้ำมัน มีราคาผันผวน ส่งผลทำให้การคำนวณค่าใช้จ่ายในส่วนของค่าขนส่งที่แน่นอน ทำได้ยาก

3.ผู้บริโภคส่วนมากกระจายตัวกัน ทำให้เสียค่าใช้จ่ายในการขนส่งค่อนข้างสูง และใช้เวลามากในการขนส่ง

4.สภาพดินฟ้าอากาศยังเป็นตัวแปรสำคัญที่ส่งผลกระทบโดยตรง ต่อปัญหาในระบบการผลิต

5.เกษตรกรยังมีข้อจำกัดในด้านทักษะการบริหาร การจัดการ  และการสื่อสาร พื้นที่ห่างไกลเทคโนโลยีด้านการสื่อสาร

6.การมีส่วนร่วมของสมาชิกที่เป็นผู้บริโภค ยังมีค่อนข้างน้อย เมื่อเทียบสัดส่วนกับจำนวนสมาชิกทั้งหมด

สรุปบทเรียน

ปัจจุบันนี้ กลุ่มเกษตรกรต่างปลดภาระหนี้สินกันหมดทุกครอบครัว มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ทุกครอบครัว เริ่มสร้างบ้านเรือนที่มีความมั่นคงถาวร ที่จะให้ครอบครัวของตนเองได้อยู่อย่างอบอุ่นและมีความสุข มีการส่งผ่านความคิดในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน ไปยังบุตรหลาน และเยาวชนในชุมชน  ผู้บริโภคที่เป็นสมาชิกเอง ก็มีการเปลี่ยนแปลงความคิด และรู้สึกได้ว่า สุขภาพของตนเองเปลี่ยนไป แข็งแรงขึ้น ปรับตัวกับการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมได้ดี  สามารถรับประทานพืชผัก ได้หลากหลายขึ้น พัฒนาทักษะการทำอาหารได้หลากหลาย  เกิดความภาคภูมิใจ ที่ได้ให้การสนับสนุนเกษตรกรให้มีอาชีพที่มั่นคง และ เวลาที่สมาชิกมาเยี่ยมฟาร์ม รู้สึกเหมือนมาเยี่ยมญาติ  มีความรู้สึกใกล้ชิดและคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี

ในแต่ละปี ถึงแม้จะมีสมาชิกบอกยกเลิกประมาณ 5-10 ราย แต่จะมีสมาชิกที่เข้ามาใหม่ 10-20 ราย ทุกปี สำหรับสมาชิกที่เข้ามาใหม่ มีความเข้าใจหลักการมากขึ้นกว่าเมื่อก่อน กิจกรรมต่างๆ ที่ทางโครงการฯได้จัดไว้ ได้แก่  การได้มาเยี่ยมฟาร์ม การได้มาประชุมพบปะหารือถึงปัญหาต่างๆ และนำสู่การแก้ไขปัญหาร่วมกัน  การที่ผู้บริโภคได้เข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการผลิต สิ่งเหล่านี้เป็นตัวบ่งชี้ว่า  CSA ก่อให้เกิดระบบความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน เกิดความไว้เนื้อเชื่อใจ และมั่นใจต่อระบบการผลิตอาหารที่ดี โดยไม่ต้องการการรับรองจากมาตรฐานใดๆ  ซึ่งระบบตลาดทั่วไปไม่มี

การเกษตรที่ดีที่สนับสนุนโดยชุมชน หรือ CSA จึงเป็นแนวความคิด ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับเกษตรกรรายย่อยในบ้านเราได้เป็นอย่างดี เกษตรกรมีความมั่นคงทางด้านอาหาร และรายได้ ตลอดจน ครอบครัว เป็นสุข ส่วนผู้บริโภคเองก็ได้รับอาหารที่สด สะอาด ปลอดภัย ไร้กังวล และท้ายที่สุด ชุมชน สังคม และโลกของเรา ต่างก็ได้รับการฟื้นฟู ดูแล รักษาและปกป้อง โดยระบบเกษตรกรรมอินทรีย์  เพื่ออนาคตที่ดีของคนรุ่นต่อไป

Comment #1ghfghdfgh
สมพระเเม่
Posted @September,08 2010 09.37 ip : 125...3

+)  +)  +)  +)  +)

Comment #2Professional Aerocity Escort services| Call Girls in Aerocity -
Posted @January,15 2019 16.49 ip : 183...124
Photo :  , 400x577 pixel 29,214 bytes

Nandini Divekar offers independent Aerocity escorts services to elite clients at affordable rates. Call and have fun with sensual World Class Aerocity Escorts. Delhi Escorts  ||
call girls in delhi  ||
call girls in mansarovar park  ||
call girls in shahdara  ||
call girls in seelampu  ||
russian escorts in shastri park  ||
call girls in kashmere gate  ||
escorts in tis hazari  ||
escorts in pul bangash  ||
call girls in pratap nagar  ||
escorts in shastri nagar  ||
call girls in inder lok  ||
escorts in kanhaiya nagar  ||
escorts in keshav puram  ||
escorts in kohat enclave  ||
call girls in pitam pura  ||
escorts service in rithala  ||
escorts in samaypur badli  ||
meera bagh call girls  ||
escorts in jahangirpuri  ||
female escorts adarsh nagar  ||
escorts in gtb nagar  ||
call girls in civil lines  ||
call girls in chawri bazar  ||
call girls in defence colony  ||
call girls in rajiv chowk  ||
escorts in cannaught place  ||
call girls in patel chowk  ||
call girls in udyog bhawan  ||
escorts in lodhi gardens  ||
russian escorts in jorbagh  ||
call girls in safdarjung  ||
escorts service in aiims  ||
call girls in hauz khas  ||
call girls lodhi road  ||
russian escorts in chhattarpur  ||
female escorts sultanpuri  ||
russian escorts in ghitorni  ||
female escorts arjan garh  ||
call girls in mg road  ||
call girls in khan market  ||
call girls in nawada  ||
call girls subhash nagar  ||
call girls in janak puri  ||
escorts in tagore garden  ||
escorts in rajouri garden  ||
escorts in ramesh nagar  ||
call girls in moti nagar  ||
call girls in kirti nagar  ||
escorts service in shadipur  ||
call girls in patel nagar  ||
escorts in rajendra place  ||
escorts in karol bagh  ||
escorts in r k ashram  ||
call girls in barakhamba  ||
escorts in mandi house  ||
escorts in pragati maidan  ||
escorts in mayur vihar  ||
call girl green park  ||
call girl mukherjee nagar  ||
escorts in botanical garden  ||
call girls in golf course  ||
call girls in aerocity  ||
call girls in igi airport  ||
cr park call girls  ||
escorts in ashok park  ||
call girls in punjabi bagh  ||
call girls in shivaji park  ||
escorts service in madi pur  ||
call girl chandni chowk  ||
call girls in peera garhi  ||
call girls in udyog nagar  ||
escorts in surajmal stadium  ||
escorts service in nangloi  ||
call girls rajdhani park  ||
escorts service in mundka  ||
call girls in tikri border  ||
escorts service in ito  ||
call girls in janpath  ||
call girls in jangpura  ||
call girls in moolchand  ||
escorts in kailash colony  ||
rk puram call girls  ||
call girls in govind puri  ||
escorts service in jasola  ||
call girl gurgaon  ||
escorts in service noida  ||
call girls in greter noida  ||
call girl ghaziabad  ||
call girls in new delhi  ||
escorts service delhi  ||
delhi russian escorts  ||
5star hotel call girl  ||
call girl number  ||
call girls dehradun  ||
escorts service dehradun  ||
call girl faridabad  ||
call girls in tughlakabad  ||
escorts service in badarpur  ||
call girls gandhi nagar  ||
call girls in suraj kund  ||
escorts service in palam  ||
escorts in sadar bazaar  ||
escorts in shankar vihar  ||
escorts in vasant vihar  ||
call girls in munirka  ||
escorts service in r.k puram  ||
call girls in panchsheel park  ||
escorts in chirag delhi  ||
escorts in sukhdev vihar  ||
jasola vihar shaheen bagh escorts  ||
russian escorts in kalindi kunj  ||
russian escorts in majlis park  ||
russian escorts in shalimar bagh  ||
russian escorts in shakurpur  ||
russian escorts in punjabi bagh  ||
russian escorts in maya puri  ||
russian escorts in naraina vihar  ||
russian escorts in delhi cantt  ||
russian escorts in south extension  ||
russian escorts in trilokpuri  ||
russian escorts in vinod nagar  ||
russian escorts in ip extension  ||
russian escorts in karkarduma  ||
russian escorts in krishna nagar  ||
russian escorts in azad nagar  ||
russian escorts in shiv vihar  ||
russian escorts in nirman vihar  ||
russian escorts in preet vihar  ||
russian escorts in kaushambi  ||
call girls model town  ||
call girl kashmiri gate  ||
call girls pashchim vihar  ||
call girls dashrath puri  ||
call girl vivek vihar  ||
call girl dilshad garden  ||
call girl anand vihar  ||
call girl maharani bagh  ||
call girl aya nagar  ||
call girl katwaria sarai  ||
call girl laxmi nagar  ||
call girl in hauzkhas  ||
call girls pitampura  ||
call girls paharganj  ||
call girls sikandarpur  ||
call girls vasundhra  ||
sarai kale khan escorts  ||
call girls ashram  ||
call girls chattarpur  ||
call girls aerocity  ||
call girls nizamuddin  ||
call girls safdarjung  ||
call girls chhatarpur  ||
call girls tughlaqabad  ||
call girls govindpuri  ||
new ashok nagar escorts  ||
call girls najafgarh  ||
call girls sainik farm  ||
call girls in karolbagh  ||
call girls in saket  ||
call girls in dwarka  ||
call girls in mahipalpur  ||
call girls in nehru place  ||
call girls in vasant kunj  ||
call girls in chanakyapuri  ||
call girls in south ex  ||
call girls in connaught place  ||
call girls in lajpat nagar  ||
call girls in janakPuri  ||
okhla call girls  ||
new friends colony  ||
call girls in tilak nagar  ||
call girls in daryaganj  ||
call girls in sarita vihar  ||
call girls hari nagar  ||
call girls in paschim vihar  ||
call girls in sarojini nagar  ||
call girls in kalkaji  ||
call girls in indirapuram  ||
call girls in dhaula kuan  ||
call girls in vaishali  ||
call girls in malviya nagar  ||
call girls in mehrauli  ||
call girls in rohini  ||
call girls in vikas puri  ||
call girls in kapashera  ||
call girls in greater kailash  ||
call girls in uttam nagar  ||

Comment #3Dwarka escorts
Posted @February,04 2019 18.27 ip : 103...77
Comment #4Delhi Escorts 08510064220 Independent Escorts Call Girls
Posted @April,18 2019 19.52 ip : 183...156
Photo :  , 400x577 pixel 29,214 bytes

Call @ 08510064220,Delhi Escorts is the Best Independent Escorts in Delhi. We offer best curvy, Petite and Model looking Escorts http://www.escortinconnaughtplace.com/


Blackbarry-Girls escorts service in delhi    ||&|| Delhi Escorts    ||&|| Delhi Escorts    ||&|| High Profile Service Delhi Escorts    ||&|| New Delhi Escorts    ||&|| Contact Number Escorts    ||&|| Dwarka Escorts    ||&|| Chanakyapuri Escorts    ||&|| Connaught Place Escorts    ||&|| Janakpuri Escorts    ||&|| Mehrauli Escorts    ||&|| Aerocity Escorts    ||&|| Saket Escorts    ||&|| Five Star Hotels Escorts    ||&|| Alipur Escorts    ||&|| Civil Lines Escorts    ||&|| Daryaganj Escorts    ||&|| Defence Colony Escorts    ||&|| Gandhi Nagar Escorts    ||&|| Hauz Khas Escorts    ||&|| Kalkaji Escorts    ||&|| Kanjhawala Escorts    ||&|| Kapashera Escorts    ||&|| Karawal Nagar Escorts    ||&|| Karol Bagh Escorts    ||&|| Mayur Vihar Escorts    ||&|| Model Town Escorts    ||&|| Najafgarh Escorts    ||&|| Narela Escorts    ||&|| Delhi Ncr Escorts    ||&|| South Delhi Escorts    ||&|| East Delhi Escorts    ||&|| West Delhi Escorts    ||&|| North Delhi Escorts    ||&|| Saket Escorts    ||&|| Shahdara Escorts    ||&|| Vasant Vihar Escorts    ||&|| Vivek Vihar Escorts    ||&|| Yamuna Vihar Escorts    ||&|| Saraswati Vihar Escorts    ||&|| Sarita Vihar Escorts    ||&|| Seelampur Escorts    ||&|| Seemapuri Escorts    ||&|| Patel Nagar Escorts    ||&|| Preet Vihar Escorts    ||&|| Punjabi Bagh Escorts    ||&|| Rajouri Garden Escorts    ||&|| Rohini Escorts    ||&|| Adarsh Nagar Escorts    ||&|| Adchini Escorts    ||&|| Aiims Escorts    ||&|| Ajmeri Gate Escorts    ||&|| Akbarpur Majra Escorts    ||&|| Akshar Dham Escorts    ||&|| Alaknanda Escorts    ||&|| Anand Parbat Escorts    ||&|| Anand Vihar Escorts    ||&|| Ansari Nagar East Escorts    ||&|| Arjun Nagar Escorts    ||&|| Ashok Nagar Escorts    ||&|| Ashok Vihar Escorts    ||&|| Ashram Escorts    ||&|| Aya Nagar Escorts    ||&|| Azad Nagar Escorts    ||&|| Azadpur Escorts    ||&|| Babarpur Escorts    ||&|| Badarpur Escorts    ||&|| Badli Escorts    ||&|| Bahapur Escorts    ||&|| Bakhtawarpur Escorts    ||&|| Bakkar Wala Escorts    ||&|| Balbir Nagar Escorts    ||&|| Bali Nagar Escorts    ||&|| Bapa Nagar Escorts    ||&|| Barakhamba Road Escorts    ||&|| Bawana Escorts    ||&|| Begumpur Escorts    ||&|| Ber Sarai Escorts    ||&|| Bhagwan Das Road Escorts    ||&|| Bhajanpura Escorts    ||&|| Bhalswa Escorts    ||&|| Bharat Nagar Escorts    ||&|| Bhikaji Cama Place Escorts    ||&|| Bhogal Escorts    ||&|| Bijwasan Escorts    ||&|| Bindapur Escorts    ||&|| Brahmpuri Escorts    ||&|| Aerocity Escorts    ||&|| Saket Escorts    ||&|| Delhi Escorts    ||&|| Delhi Escorts    ||&|| Dwarka Escorts    ||&|| Chanakyapuri Escorts    ||&|| Connaught Place Escorts    ||&|| Janakpuri Escorts    ||&|| Mehrauli Escorts    ||&|| Greater Noida Escorts    ||&|| Ghaziabad Escorts    ||&|| Jahangir Puri Escorts    ||&|| Jaitpur Escorts    ||&|| Jamia Nagar Escorts    ||&|| Jangpura Escorts    ||&|| Jasola Escorts    ||&|| Jhandewalan Escorts    ||&|| Jharoda Majra Burari Escorts    ||&|| Jhilmil Colony Escorts    ||&|| Johripur Escorts    ||&|| Jor Bagh Escorts    ||&|| Kailash Colony Escorts    ||&|| Kair Escorts    ||&|| Kakrola Escorts    ||&|| Kalindi Kunj Escorts    ||&|| Kalu Sarai Escorts    ||&|| Kalyan Vihar Escorts    ||&|| Kamla Nagar Escorts    ||&|| Karala Escorts    ||&|| Karampura Escorts    ||&|| Karkardooma Escorts    ||&|| Kashmiri Gate Escorts    ||&|| Katwaria Sarai Escorts    ||&|| Keshavpuram Escorts    ||&|| Khajoori Khas Escorts    ||&|| Khan Market Escorts    ||&|| Khanpur Escorts    ||&|| Khera Kalan Escorts    ||&|| Khirki Extension Escorts    ||&|| Khureji Escorts    ||&|| Kidwai Nagar Escorts    ||&|| Kirti Nagar Escorts    ||&|| Kondli Escorts    ||&|| Krishna Nagar Escorts    ||&|| Lado Sarai Escorts    ||&|| Lajpat Nagar Escorts    ||&|| Lakshmi Bai Nagar Escorts    ||&|| Lal Kuan Escorts    ||&|| Lawrence Road Escorts    ||&|| Laxmi Nagar Escorts    ||&|| Lodi Colony Escorts    ||&|| Lodi Road Escorts    ||&|| Loknayakpuram Escorts    ||&|| Madangir Escorts    ||&|| Madanpur Khadar Escorts    ||&|| Gautam Nagar Escorts    ||&|| Geeta Colony Escorts    ||&|| Ghazipur Escorts    ||&|| Ghitorni Escorts    ||&|| Gokalpur Escorts    ||&|| Gole Market Escorts    ||&|| Golf Links Escorts    ||&|| Gopalpur Village Escorts    ||&|| Govindpuri Escorts    ||&|| Goyla Village Escorts    ||&|| Greater Kailash Escorts    ||&|| Green Park Escorts    ||&|| Gtb Enclave Escorts    ||&|| Gujranwala Town Escorts    ||&|| Gulabi Bagh Escorts    ||&|| Gulmohar Park Escorts    ||&|| Hari Nagar Escorts    ||&|| Harsh Vihar Escorts    ||&|| Hastsal Escorts    ||&|| Inderlok Escorts    ||&|| Inderpuri Escorts    ||&|| India Gate Escorts    ||&|| Indraprastha Escorts    ||&|| Ip Estate Escorts    ||&|| Maharani Bagh Escorts    ||&|| Mahavir Enclave Escorts    ||&|| Mahipalpur Escorts    ||&|| Maidangarhi Escorts    ||&|| Malka Ganj Escorts    ||&|| Malviya Nagar Escorts    ||&|| Mandawali Escorts    ||&|| Mandi Hills Escorts    ||&|| Mandi House Escorts    ||&|| Manglapuri Escorts    ||&|| Mangolpuri Escorts    ||&|| Mansarover Garden Escorts    ||&|| Matiala Escorts    ||&|| Mayapuri Escorts    ||&|| Mithapur Escorts    ||&|| Mohan Garden Escorts    ||&|| Moti Bagh Escorts    ||&|| Moti Nagar Escorts    ||&|| Mukherjee Nagar Escorts    ||&|| Mukundpur Escorts    ||&|| Mundka Escorts    ||&|| Munirka Escorts    ||&|| Patel Nagar Escorts    ||&|| Preet Vihar Escorts    ||&|| Punjabi Bagh Escorts    ||&|| Rajouri Garden Escorts    ||&|| Rohini Escorts    ||&|| Sarita Vihar Escorts    ||&|| Seelampur Escorts    ||&|| Seemapuri Escorts    ||&|| Shahdara Escorts    ||&|| Vasant Vihar Escorts    ||&|| Vivek Vihar Escorts    ||&|| Yamuna Vihar Escorts    ||&|| Muzaffarnagar Escorts    ||&|| Meerut Escorts    ||&|| Hapur Escorts    ||&|| Alwar Escorts    ||&|| Bharatpur Escorts    ||&|| Chittaranjan Escorts    ||&|| Chittaranjan Park Escorts    ||&|| Chokhandi Escorts    ||&|| Dabri Escorts    ||&|| Dakshinpuri Escorts    ||&|| Dashrath Puri Escorts    ||&|| Daya Basti Escorts    ||&|| Deenpur Escorts    ||&|| Dera Mandi Escorts    ||&|| Devli Escorts    ||&|| Dhaula Kuan Escorts    ||&|| Dilshad Garden Escorts    ||&|| Dummy Escorts    ||&|| East Of Kailash Escorts    ||&|| Fateh Nagar Escorts    ||&|| Fatehpur Beri Escorts    ||&|| G T B Nagar Escorts    ||&|| Gagan Vihar Escorts    ||&|| Ganesh Nagar Escorts    ||&|| Sadar Bazar Escorts    ||&|| Sadiq Nagar Escorts    ||&|| Safdarjung Escorts    ||&|| Sagar Pur Escorts    ||&|| Sainik Farm Escorts    ||&|| Sangam Vihar Escorts    ||&|| Sant Nagar Escorts    ||&|| Sarai Kale Khan Escorts    ||&|| Sarai Rohilla Escorts    ||&|| Sarojini Nagar Escorts    ||&|| Satbari Escorts    ||&|| Savita Vihar Escorts    ||&|| Savitri Nagar Escorts    ||&|| Sawda Escorts    ||&|| Shadipur Escorts    ||&|| Shakarpur Escorts    ||&|| Shakti Nagar Escorts    ||&|| Shakur Basti Escorts    ||&|| Shakurpur Escorts    ||&|| Shalimar Bagh Escorts    ||&|| Mustafabad Escorts    ||&|| Nangal Raya Escorts    ||&|| Nangloi Escorts    ||&|| Naraina Escorts    ||&|| Navjeevan Vihar Escorts    ||&|| Nawada Escorts    ||&|| Neb Sarai Escorts    ||&|| Neeti Bagh Escorts    ||&|| Nehru Place Escorts    ||&|| New Ashok Nagar Escorts    ||&|| New Friends Colony Escorts    ||&|| New Mustafabad Escorts    ||&|| Nilothi Escorts    ||&|| Nirman Vihar Escorts    ||&|| Nizamuddin Escorts    ||&|| Okhla Escorts    ||&|| Pahar Ganj Escorts    ||&|| Palam Escorts    ||&|| Panchsheel Park Escorts    ||&|| Pandav Nagar Escorts    ||&|| Paschim Vihar Escorts    ||&|| Patparganj Escorts    ||&|| Pira Garhi Escorts    ||&|| Pitampura Escorts    ||&|| Pragati Maidan Escorts    ||&|| Prem Nagar Escorts    ||&|| Pulpahladpur Escorts    ||&|| Pushp Vihar Escorts    ||&|| Qutabgarh Escorts    ||&|| Qutub Vihar Escorts    ||&|| R K Puram Escorts    ||&|| Raj Nagar Escorts    ||&|| Raja Garden Escorts    ||&|| Rajender Nagar Escorts    ||&|| Ramesh Nagar Escorts    ||&|| Ranaji Enclave Escorts    ||&|| Rangpuri Escorts    ||&|| Ranhola Escorts    ||&|| Rani Bagh Escorts    ||&|| Ranjeet Nagar Escorts    ||&|| Razapur Khurd Escorts    ||&|| Rithala Escorts    ||&|| Roop Nagar Escorts    ||&|| Trilokpuri Escorts    ||&|| Tughlakabad Escorts    ||&|| Uday Park Escorts    ||&|| Uttam Nagar Escorts    ||&|| Vaishali Escorts    ||&|| Vasant Kunj Escorts    ||&|| Vasundhara Enclave Escorts    ||&|| Vigyan Vihar Escorts    ||&|| Vijay Nagar Escorts    ||&|| Vijay Vihar Escorts    ||&|| Vikas Kunj Escorts    ||&|| Vikas Puri Escorts    ||&|| Village Mandoli Escorts    ||&|| Vinod Nagar Escorts    ||&|| Vishal Enclave Escorts    ||&|| Vishnu Garden Escorts    ||&|| Wazirabad Escorts    ||&|| Wazirpur Escorts    ||&|| West Enclave Escorts    ||&|| Yojana Vihar Escorts    ||&|| Yusuf Sarai Escorts    ||&|| Baghpat Escorts    ||&|| Bulandshahr Escorts    ||&|| Noida Escorts    ||&|| Bahadurgarh Escorts    ||&|| Bhiwani Escorts    ||&|| Faridabad Escorts    ||&|| Gurgaon Escorts    ||&|| Jhajjar Escorts    ||&|| Jind Escorts    ||&|| Karnal Escorts    ||&|| Mahendragarh Escorts    ||&|| Mewat Escorts    ||&|| Palwal Escorts    ||&|| Panipat Escorts    ||&|| Rewari Escorts    ||&|| Rohtak Escorts    ||&|| Sonipat Escorts    ||&|| Escort In Gautam Buddha Nagar Escorts    ||&|| Budh Vihar Escorts    ||&|| Burari Escorts    ||&|| C R Park Escorts    ||&|| Chaman Vihar Escorts    ||&|| Chandni Chowk Escorts    ||&|| Chawri Bazar Escorts    ||&|| Chhatarpur Escorts    ||&|| Chhawla Escorts    ||&|| Chirag Delhi Escorts    ||&|| Shanti Niketan Escorts    ||&|| Shastri Nagar Escorts    ||&|| Shastri Park Escorts    ||&|| Sheikh Sarai Escorts    ||&|| Sidhartha Nagar Escorts    ||&|| Singhu Escorts    ||&|| Siraspur Escorts    ||&|| Soami Nagar Escorts    ||&|| Sonia Vihar Escorts    ||&|| South Ex Escorts    ||&|| Sri Niwaspuri Escorts    ||&|| Subhash Nagar Escorts    ||&|| Sukhdev Vihar Escorts    ||&|| Sultanpur Escorts    ||&|| Sultanpuri Escorts    ||&|| Sundar Nagar Escorts    ||&|| Sunlight Colony Escorts    ||&|| Swasthya Vihar Escorts    ||&|| Tagore Garden Escorts    ||&|| Tilak Marg Escorts    ||&|| Tilak Nagar Escorts    ||&|| Tilangpur Kotla Escorts    ||&|| Timarpur Escorts    ||&|| Tis Hazari Escorts    ||&|| Tri Nagar Escorts    ||&||

แสดงความคิดเห็น

กรุณาป้อน Username / Password ที่ท่านได้ลงทะเบียนไว้กับเว็บไซท์แห่งนี้ หรือ สมัครเป็นสมาชิกของเว็บไซท์
Bold Italic Underline Left Center Right Ordered List Bulleted List Horizontal Rule Page break Hyperlink Text Color :) Quote
คำแนะนำ เว็บไซท์นี้สามารถเขียนข้อความในรูปแบบ มาร์คดาวน์ - Markdown Syntax:
  • วิธีการขึ้นบรรทัดใหม่โดยไม่เว้นช่องว่างระหว่างบรรทัด ให้เคาะเว้นวรรค (Space bar) ที่ท้ายบรรทัดจำนวนหนึ่งครั้ง
  • วิธีการขึ้นย่อหน้าใหม่ซึ่งจะมีการเว้นช่องว่างห่างจากบรรทัดด้านบนเล็กน้อย ให้เคาะ Enter จำนวน 2 ครั้ง